martes, 12 de marzo de 2019

Os nomes das rúas de Ortigueira. Unha perspectiva feminista



O 8 de marzo vaise asentando na conciencia popular como un día de reivindicación, de protesta incluso -lembremos que se convocou unha folga- pero tamén de reflexión e debate. Neste segundo ámbito, o da reflexión e da análise é no que pretendemos enmarcar esta entrada sobre os nomes das rúas e prazas do casco urbano da capitalidade do concello de Ortigueira: a vila de Ortigueira.
A Vila é unha localidade pequena, a súa  poboación non sobrepasa as 1.800 persoas, e a súa extensión tampouco é moi grande, inferior a 1 km2; temos así un tecido urbano formado por 36 rúas ou paseos e 4 prazas, totalizando 40 elementos viarios.


Pleno non oficial de mulleres celebrado o 8 de
marzo, no que se acordou propoñer o nome
dalgunha muller para as rúas de Ortigueira
Atendendo aos nomes oficiais, das 36 rúas, 1 delas ten nome de orixe relixiosa (rúa da Magdalena, en realidade unha extensión do nome da Capela), 14 son topónimos, 5 teñen nomes referidos ao que podemos chamar -non se nos ocorre outra forma- como "conceptos" (v.g.: Constitución, Amargura...), e finalmente 16 levan o nome de persoas ou entidades.
Analizando estas últimas, e quitando as dedicadas a entidades (que son 2: Escola de Gaitas e FEVE), as 14 restantes están adicadas a homes, a varóns, exclusivamente. Ningunha muller, s.e.u.o., mereceu ser lembrada nunha rúa de Ortigueira.
Dos homes podemos sinalar algún dato:
- 3 alcaldes (Barro Soto, Pía Martínez e Manuel Sandomingo),
- 2 cregos (José Buide, e Jesús Márquez Cortiñas)
- 2 diputados e Cortes (Fernández Latorre e Daniel Carballo)
- 1 benefactor (Eusebio Dávila),
- 1 farmacéutico e artista (Pedro Castiñeiras Teijeiro).
- 1 indiano (Antonio Couzo García)
1 terratenente (Luciano Pita Sánchez-Boado)
- 1 membro da Casa Real (rúa do "Príncipe", referido a Alfonso XII)
- 1 conquistador e alcalde de Bogotá (Francisco de Santiago, do século XVI)
- 1 político da época franquista (Eugenio López López)
Inauguración da rúa D. José Buide.
Decembro 2011 (foto: La Voz de Galicia)


En canto ás prazas, Ortigueira ten poucas con nome oficial:
- Praciña dos Anxos (antes "plazuela de los Ángeles", un nome relixioso)
- Praza de Ovidio Fontela (o lavadeiro de Curuxeira), na honra deste mestre.
- Praza de Isabel II
- Praza das Tres Farolas, que creo que non é un nome oficial.

A raíña Isabel II e o seu home,
Francisco de Asis Borbón
Como vemos aquí, sí que hai unha muller, Isabel II, pero sen maior relación con Ortigueira que o de ser a raíña (por certo, con moi mala fama...) e que con motivo da sua voda, 3 ortigueireses se libraron da morte (0 cal non é pouco!) e 5 máis do desterro a África, pola amnistía que se concedeu en outubro de 1846. Véxase "Santa Marta na revolta de 1846. Peripecias da cuadrilla de Poyán", de Carlos López-Keller Álvarez, publicado na revista Terras do Ortegal Nº 1 (014).
Por dar algún dato cuantitativo adicional, dicir que dos 40 nomes de prazas e rúas, só 1 ten o nome dunha muller, isto é 0 2,5%. Se a porcentaxe se calcula só das rúas, a porcentaxe é máis rotunda: 0%
Poderíamos continuar co estudo cos nomes das institucións, centros públicos e similares que teñen un nome adicado. Serían os seguintes:
- Biblioteca Municipal Juan Fernández Latorre
- Centro de Saúde Bernardo Escudero
- CEIP José María Lage
- Casas Baratas Jesús Crespo Bello
Modelo de placa dunha posible rúa
adicada a Elena Quiroga
- Residencia (Asilo) Dolores Díaz de Dávila
- Fundación Ortegalia
Como vemos, aquí hai outro nome de muller, proposto pola familia que pagou a construcción do asilo, no primeiro terzo do séc. XX.
Para finalizar, e tendo en conta que a rúa Eugenio López, que comeza na oficina de Correos, supoño que cambiará o seu nome a curto ou medio prazo, suxiro -a título estritamente particular- un nome ilustre: Elena Quiroga, escritora, que coa novela Viento del Norte gañou o Premio Nadal 1950. A escritora viveu algúns meses aquí e esa novela transcorre na nosa comarca. Quede dito por se alguén quere tomar nota. Pero bueno, para consultar o nome dunha posible rúa temos ao Cronista Oficial do Concello, D. Carlos Breixo, seguramente con mellor criterio.
--------
Nota final: Aínda que non é materia desta entrada, non está de máis lembrar que Eugenio López López foi gobernador civil e xefe provincial do Movimento de Cuenca, ademáis doutros cargos, durante a época franquista, esa longa noite de pedra, polo que é extrano a súa persistencia no rueiro de Ortigueira.

--------

Agradecementos: a Ana Dopico (CIM) e Francisco Rivera (Cultura), empregados do concello de Ortigueira, polos datos subministrados.

Texto: Xosé María Torres




luns, 11 de marzo de 2019

Encontro co Conselleiro de Cultura e Turismo en Ortigueira

.
O conselleiro de Cultura e Valentín Calvín,
membro do PP de Ortigueira
(Foto: Antón Álvarez)


O pasado venres 8 de marzo, en horario de tarde, o Conselleiro de Cultura e Turismo, Román Rodríguez celebraba unha reunión na actual sede do PP en Ortigueira, na rua da Alameda, aberta a diferentes colectivos culturais, empresarios turísticos e persoas, etc.
A ela asistiu Terras do Ortegal trala invitación de Valentín Calvín, próximo candidato do PP á alcaldía de Ortigueira, e con quen xa celebráramos unha reunión -a petición súa- o 19 de febreiro pasado para facerlle chegar diversas propostas relacionadas co ámbito cultural. En ambas reunións Terras estivo representada polo seu presidente, Xosé María Torres.
O encontro co conselleiro contou coa presenza do historiador Carlos Breixo, Cronista Oficial de Ortigueira, e Francisco Calvín, concelleiro en Mañón e directivo asimesmo de Terras do Ortegal.

A xornada do Conselleiro comezou pola mañá, en que visitou determinados lugares dos concellos de Mañón e Ortigueira; no noso fixo unha visita ao Banco de Loiba, que pronto cumprirá 10 anos da sua instalación nos fermosos acantilados de Loiba. Xa a media tarde tivo lugar a reunión aberta, que comezou con certo retraso por outros contactos que tiña concertado o Conselleiro a escasos metros do lugar de reunión.

No evento, o Sr. Rodríguez, nun ámbito distendido e cordial, fixo unha exposición das materias relacionadas co seu departamento (lembremos: Cultura e Turismo), comezando polo Festival do Mundo Celta, do que dixo que tiña que profesionalizarse para recuperara a asistencia e importancia económica que tiña antes. En materia cultural considerou de interese a proposta de incluir o Camiño a Santiago pola costa (Mariña e Ortegal) que a nosa asociación leva algún temo promovendo a partir dos estudios e divulgación  que o noso Cronista, Carlos Breixo, ten feito xa desde hai anos, e que o levou xa varias veces á consellería de Cultura para achegar documentación histórica.
No coloquio posterior á sua alocución, xurdiron -entre outros- varios asuntos:

- O Belén da parroquia de Santa Marta, obra de Camilo Dïaz baliño, que o propio conselleiro de Cultura afirmou descoñecer (!?), e para o que -nunha rápida resposta- propuxo unha Ruta de beléns con outros salientables como o belén mecánico de Begonte.
- O proxecto de Xeoparque do Cabo Ortegal. O conselleiro dixo que esa iniciativa estaba no ámbito de traballo da consellería de Medio Ambiente, e considerouna de interese; ao fío disto, citou o proxecto de Xeoparque do Caurel (iniciativa que dixo estaba moi avanzada) se ben non dixo nada da autoexclusión do concello das Somozas e da oposición do propio PP ortigueirés a este proxecto que lidera e patrocina economicamente a deputación da Coruña, aínda que recoñeceu que a declaración non implicaria restriccións urbanísticas nin forestais.
- As comunicacións, co fallido corredor San Sadurniño-Ortigueira-Viveiro-Xove, necesario para facilitar o turismo, e que leva case unha década parado.
Antiguo Escolar de San Claudio (foto Libro Vivo)

- O proxecto do Museo Escolar Comarcal do Ortegal (MECOR), promovido pola asociación Libro Vivo de San Claudio, dous de cuxos directivos entregaron ao Conselleiro un dossier informativo sobre este proxecto, ubicado no antiguo escolar de San Claudio, un edificio rehabilitado e pagado pola propia asociación e veciños desa parroquia.
 - A queixa pola indolencia do persoal do seu departamento aos empresarios turísticos á hora de impulsar novos establecementos hoteleiros.

En resume, unha reunión aberta, cordial, na que o Sr. Rodríguez fixo máis ben reflexións en voz alta, nun acto enmarcado nun ámbito partidista, con críticas a outros partidos, pero que non debe ser óbice para asistir e escoitar a persoas relevantes, se ben nos gustaría ter escoitado algunha proposta concreta, algo seguramente reservado para a campaña electoral.

Addenda: engadir, que o conselleiro revelou, seguramente nese mesmo ámbito electoral ou partidista, que nos 4 anos de mandato municipal, os representantes do concello de Ortigueira non se entrevistaron con él.

-------------------------

Texto: Xosé Mª Torres
Fotografía: Antón Álvarez





xoves, 14 de febreiro de 2019

PROSAS APAIXONADAS, de Manuel López Foxo

Presentación de "Cómaros de mel e roas",
de Manuel López Foxo (1995)



Emulando a don Ramón Otero Pedrayo no libro dos amigos, López Foxo ven de recoller nun interesantísimo libro só para os amigos e amigas, unha escolma dos artigos publicados nos últimos anos en varias revistas e xornais dixitais galegos, xa que o libro non se vende en ningunha librería e abofé que moita xente desexa mercalo. Estamos pois ante unha «xoia literaria» ao alcance duns poucos afortunados.
Os artigos e semblanzas están escritos desde a paixón e admiración que o autor reflicte por personaxes da cultura galega tanto no eido político como literario. O libro consta de 239 páxinas, divididas en catro seccións: «A nación que soñamos», «Do que nos foi iluminando por dentro», «Desde a indignación» e «Alén Nós».

            Non sabemos en que apartado aprendemos máis ou que traballo nos conmove ata o infinito. Todos son didácticos e están escritos co corazón fervendo de paixón e amor a Galicia, pero dende logo o artigo titulado «Lingua de meu, materna, insbstituíbel, memoria común do meu pobo» é dunha poética excelente; así como o apunte do recordado Director de LVO, David Fojo Salgueiro ou o estudio pormenorizado da obra de Manuel María ou Álvaro Cunqueiro, a quen Foxo visitou en Vigo, levándolle unha cesta de mazás de ollo de San Claudio, cando o mindoniense xa case non podía ler nin escribir e valíase dunha lupa.

Entre os autores louvados figuran notables figuras da historia galega, como Otero Pedrayo, Ramón Piñeiro, Manuel María, Álvaro Cunqueiro, Xohana Torres, Valentín Paz Andrade, Xosé Manuel Beiras, Francisco Rodríguez, Moncho Reboiras, Xaime Bello, Pilar García Negro, Felipe Senén, Lois Diéguez, Avilés de Taramancos, Carvalho Calero, Cuevillas, Pilar Vázquez Cuesta, Novoneyra, Fernán Vello, Marta Dacosta, Pexegueiro, María Teresa León, José Luís Sampedro, a poesía de Medos Romero de alta calidade literaria, e o mencionado don David, entre outros. 


Un libro da altura das prosas apaixonadas axúdanos a descubrir unha Galicia que camiña —pasiño a pasiño— da man dos bos e xenerosos, transmitindo un amor inconmensurable pola terra que nos acubilla e nos engaiola cantando melancólicos fados coma o regato que leva memoria de seu na súa andaina cara ao mar e se perde soñando con momentos que tamén vivimos e que a memoria vai esmorecendo…
Bebemos auga na fonte da Pichoca, camiñamos cara a ribeira, convocamos a maxia de vivir neste xaneiro frío, nunha vella maciñeira canta unha pomba dourada, sobre a ría amada ollamos o «raio verde»… Non é o raio verde, é o Mago Merlín —enviado por don Álvaro— que vén voando cara nós no niño novo do vento e trae un libro ao que volveremos sempre.
Grazas.

---------------------
Ficha técnica do libro:
Manuel López Foxo. Prosas apaixonadas. Ed.: autor. A Coruña, 2018. 239 páxinas. Edición non venal.

Texto: Os paporroibos
Foto (Álvaro Fdez. Polo). Ano 1995. Presentación no Teatro de Beneficencia do libro de poesía de López Foxo: “Cómaros de mel e rosas”, que leva dous prólogos, un de José Luís Sampedro e outro de Manuel María.


.

venres, 8 de febreiro de 2019

ORTIGUEIRA, ARANJUEZ Y J. LUIS SAMPEDRO





Se dice que la sensibilidad, en cotas en las que asoma el vértigo, puede llegar a embobar o alelar a la persona que la disfruta, incluso puede afectar, de forma temporal, claro, al raciocinio, y como apoyo a esa posibilidad podemos afirmar que todos hemos tenido nuestro pequeño momento sensible que nos clarifica con vehemencia el tan conocido Síndrome de Sthendal, situaciones que, una vez de regreso a la vida, no dudaríamos en repetir; por esta razón, cierta envidia nos invade hacia la persona que es capaz de saborear esa épica con mayor frecuencia, gente que disfruta de una piel y una mirada repletas de sensores que alertan de proximidades insospechadas, ajenas para el resto de mortales, pero para ellos llenas de sorprendente riqueza.
Una de esas personas agraciadas con ese don, aliñado y enriquecido, en este caso, con dosis generosas de observación aún infantil, de conversación gratificante, de humanidad aplicada a lo cotidiano, de simpleza vital y de compromiso efectivo y claro, sin ambages, con todos sus quehaceres es José Luis Sampedro; hablo en presente porque nos ha abandonado físicamente, pero su trabajo, su pensamiento y su narrativa está con nosotros, con ellos podemos seguir disfrutando de la ejercitada sabiduría de Sampedro en aquellas ocasiones, no pocas, en las que necesitamos de ella.
Cuando, en una de sus últimas entrevistas, le pidieron que hiciera una reflexión sobre la situación actual, su respuesta inmediata fue: esta crisis es una barbarie; o sea, sin necesidad de acudir a otras divagaciones con términos técnicos que tan solo consiguen endiosar a aquellos especialistas que hacen uso de ellos, ¿qué mejor manera de humanizar la Economía? En otra entrevista, en la que le pidieron que definiese al economista, la respuesta nos da la mejor idea de su calidad como persona y como humanista: algunos entienden la economía como el arte de hacer más ricos a los que ya lo son, otros como el medio para intentar hacer menos pobres a los necesitados.
Estos ejemplos nos confirman que Sampedro era, ante todo, un humanista comprometido, y esto no se puede llevar a la práctica sin altas dosis de observación y sensibilidad. Esta virtud, que le salía por los poros, tuvimos la oportunidad de disfrutarla en directo cuando nos visitó como ponente en la Universidad Popular en el verano de 1990. La impresión que le causó nuestra tierra y sus gentes fue tal que necesitaba de una cura que le aliviara de dichos efectos y, como buen escritor, la mejor medicina la encontró vertiendo sus observaciones en una de sus novelas, Real Sitio (1993), que junto a La sonrisa etrusca (1985) pasan por ser sus mejores obras de narrativa. En Real Sitio, además, Ortigueira puede presumir de compartir escenario con Aranjuez, de la que siempre dijo que había sido la ciudad en la que nació su amor por la literatura.
En la novela, a uno de sus principales personajes, Don Alonso Vázquez de Andrade, aposentador del rey Carlos IV, lo hace nacer en Ortigueira, al igual que a su ayudante Roque, incluso consideró necesario recurrir a un personaje, Lucas, un buen relojero nacido en Ladrido que, como no podía ser de otra manera, había aprendido el oficio con nuestro conocido paisano Xavier Méndez Neira, el cura relojero de dicha parroquia ortegana.

En una conversación, quizás anecdótica e intrascendente para el común de los mortales, en la cual se habló del naranjo impúdico del Pazo de Brandaliz, Sampedro no dudó en recoger el testigo y trasplantar dicho naranjo a los Jardines del Palacio del Real Sitio, donde el jardinero real también tuvo sus más y sus menos con las autoridades eclesiásticas de la época.
Es interesante, también, recrearnos con las continuas alusiones a nuestros paisajes, los cuales impregnaron para siempre sus pupilas. En la novela aparece un cuadro, motivo sobre el que cavilará a lo largo de la novela la otra protagonista, Marta (¿casual el nombre?), que resulta ser un retrato de Don Alonso asomado a una ventana mirando al mar, y en el cristal de la ventana un blasón:
tres agudos picachos negros sobre las aguas y en sus cimas sendas ramitas con hojas verdes. Don Alonso, a los sesenta años, quiere regresar a su tierra a vivir donde la verdad no cambia, la mar de Ortegal; y así define, también Don Alonso, aquellas bellezas más amadas: la ría, con su dulce colmarse y vaciarse según la marea, como un latido cotidiano de la mar; la braveza de los farallones del ortegal, el ímpetu del viento, el vuelo de las gaviotas sobre la verdura de los prados… En 1808, año de la guerra con los franceses, Don Alonso ya está retirado en Ortigueira donde la ría semeja un lago de montañas entre alturas cubiertas de robles y castaños y en la orilla opuesta, el apretado casería de Santa Marta despliega sus viviendas de piedra con oscuros tejados de pizarra.Dice nuestro protagonista: me he salvado de aquel mundo, vivo en otro, esta paz, esta armonía, nosotros sobre la tierra con la mar y el cielo, tanta hermosura alrededor… A su hija, como no, le puso por nombre Marta y, como colofón, en el último párrafo, también nos utiliza y, así, su mujer comenta, pensando en su marido: … no hay que cruzar el Océano, aquí empieza un mundo nuevo, hecho para hombres como tú, para hombres de mar y amor.
Esta novela, según sus palabras, necesitó de cincuenta años desde que inició sus bosquejos hasta que se publicó en 1993, es, por lo tanto, doblemente gratificante para los ortigueireses que tan sólo cinco días que pasó entre nosotros, en 1990, a falta de tres años para su publicación, le fueran suficientes para decidirse a incluir personajes, cambiar párrafos, diseñar tramas, e incluso añadir un final que nos enorgullece. Para llevar a cabo esta labor Sampedro contó, y así lo hizo saber y agradecer, en más de una ocasión, con la inestimable ayuda de Obdulia Dopico, Maricruz Sabio y, sobre todo, Charo Suárez, con la cual mantuvo correspondencia de cara a llevar a buen fin su trabajo, siempre meticuloso y documentado.
Todo esto no hizo más que nacer en mí una deuda que todos los ortigueireses teníamos con el escritor, y la oportunidad se saldarla surgió cuando la “Asociación de amigos de José Luis Sampedro”, de la cual soy componente, organizó una visita al Real Sitio de la novela, al Aranjuez de la época. El pasado 24 de noviembre, este grupo de amigos, con la impagable compañía de la que fuera su mujer, Olga Lucas, realizamos un inolvidable recorrido que dio comienzo en los jardines y alrededores del Palacio, donde revivimos el Aranjuez de 1808, para después adentrarnos en las calles del Aranjuez prerepublicano de 1931.

En numerosas ocasiones he visitado Aranjuez a raíz de mi época estudiantil en Madrid, pero poder ver a esta ciudad con los ojos de Sampedro, dotarlo de la magia que solo él supo crear a través de sus “círculos del tiempo” es aproximarse, sin conseguir, claro, su perfección, al inalcanzable mundo sensorial que el intentó transmitirnos. Así fue como en una mañana otoñal y soleada, allí donde para el más común de los humanos existía un jardín dieciochesco, sin más, nosotros pudimos ir más allá y apreciar como “el sol se filtra entre las hojas y proyecta sobre la tierra movedizas manchas de luz”; y aunque la primavera quedaba ya lejana, nos ha sido fácil imaginar como “las primeras flores de los magnolios apuntan su delicada blancura entre las charoladas hojas verdes con envés tostado”; las calles de Aranjuez estaban transitadas por “calesas, tartanas, birlochos y góndolas”, y los viandantes se enfundaban en “miriñaques y levitas”, así como eran portadores de “las imprescindibles pelucas y los comunicativos abanicos”; incluso en el histórico Restaurante Rana Verde, flanqueando el Puente de Barcas, los restos de una simple naranjada se tornan, en el ocaso, un bello topacio”; tan solo nos faltó escuchar el habla de los gancheros dando las órdenes oportunas para domesticar a los troncos en su viaje a lo largo del Tajo, pero desde el parterre, tan utilizado en la novela, pudimos observar cómo eran capaces de“entarimar” el río a la altura de la presa allí existente.
Con esta visita al lugar donde Sampedro nació a la adolescencia y como escritor, y con estas letras, intento agradecer, que no pagar, el cariño que él supo demostrarnos; la mejor evidencia de esto último la tenemos en la respuesta que le dio a un periodista al preguntarle qué opinaba de la muerte, pues cuando uno se supone que se sobrecoge ante lo desconocido y le deben de venir a la mente las ideas y reflexiones que más le impactaron, Sampedro responde, sin dudarlo: “debe de ser como un río cuando se acerca lenta y mansamente al mar, y me estoy acordando de Santa Marta de Ortigueira.”
Sería interminable todo lo que se podría decir de un hombre que, cuando adivinó su inmediato final, le pidió a su mujer un Campari y, después de tomárselo se limitó a decir: muchas gracias a todos para, segundos después, cerrar los ojos para siempre. Se fue, por lo tanto, plácidamente, pero también apesadumbrado por no haber podido hacer algo más por esta barbarie en la que estamos instalados como consecuencia de una economía mal entendida, donde el consumo como la única razón de vivir y el lucro, consiguen hacer más profundas e insalvables las zanjas que separan las diferencias sociales; pero los ortigueireses, sin duda, podemos agradecerle que halla situado en el mapa a nuestra tierra de la cual se enamoró y, según sus propias palabras, si no fuera por amor, ¿cómo podría existir nada?.
-----------

Texto: José Manuel Bouzamayor

martes, 29 de xaneiro de 2019

Presentación do libro "Loiba na memoria"


A Vía Láctea desde Loiba. (Foto: Álvaro F. Polo)












Coincidindo polo Nadal presentouse en Loiba un libro escrito por Lela Castelo Santaballa, que fai o número catro da colección Ortegal, libros publicados pola editorial lucense Axac. 
A autora naceu en Loiba no ano 1951, estudou Maxisterio e Filoloxía Galego-portuguesa en Santiago e desempeñou o seu labor docente en varias vilas galegas, maioritariamente no IES das Pontes, onde tamén rexentou unha tenda de artesanía.  
Con este libro —Loiba na memoria— quere facer unha homenaxe á xente da súa terra, aos lugares onde pasou a súa infancia e adolescencia, onde aprendeu a gozar da natureza que agora verte nos «Meus inacabados poemas», onde canta a bravura do mar do Picón, á liberdade e á tranquilidade que agora respira no seu tempo de lecer de xubilada, dun baile eterno na danza das ondas, dun mar de millo e das evocacións das hedras que abrazan as pedras das casas vellas e do vento toleirón que esculpe fiestras nas rochas… 
Imaxe da autora do libro
O fermoso libro consta de 117 páxinas, con fotografías e ilustracións da propia autora e de Ana García del Burgo. O prólogo, escrito por Alberto Vera, un mestre artesán e amigo que habita en Penavide (Devesos), evoca ese mundo tradicional que se vai perdendo, o da artesanía, que moitas veces compartiu coa autora, e desa arquitectura popular e restauración de casas vellas na aldea.

No limiar —xa da propia autora Lela di que o libro naceu para transmitir o que viviu de nena e o que lle contaron os veciños, para que non esquezamos nunca a historia de mestres e persoas anónimas que loitaron por facer de Loiba —unha das parroquias máis poboadas do concello de Ortigueira naqueles tempos— un mundo mellor. 
Damos conta do índice, onde se debulla o libro que da comezo cunha breve historia de Loiba, xeografía, comunicacións, ensino, lendas, mitos e crenzas, economía, oficios, feiras, traballos de mulleres, festas, vida social e cultural, pesca da barbada, topónimos e un achegamento ao mundo do celuloide, que se iniciou no ano 1996 cunha película do grupo La Cuadrilla, «Matías, juez de línea» e que seguiu con «Hotel Danubio» e a tan premiada «Crebinski» e a súa vaca Muchka, do director ortigueirés Enrique Otero, entre outras. 
Igrexa de Loiba. (Foto: Galicia Ártabra Digital)
Benvido sexa pois este interesantísimo libro que forma parte da nosa historia como país e tomamos nota para que sirva de exemplo a tódalas parroquias do Concello, animando a quen proceda, a deixar por escrito a vida dun tempo que se vai perdendo…  
Parabéns, Lela! polas sensacións que nos deixas dos tempos idos e por falarnos dun mundo que esmorece. 


---------------
Publicado no semanario La Voz de Ortigueira, 11.01.19
Texto: Luli Dopico
Foto: Álvaro Fdez. Polo: A Vía Láctea desde a costa de Loiba
   

venres, 25 de xaneiro de 2019

Roteiro "Lendas da Faladora" no Monte Caxado, organizado por Terras do Ortegal, que reforza a súa Directiva.

Cristo da Faladora (Foto: Ana Durán Penabad



Dando comezo ao ano 2019, a Directiva de Terras do Ortegal celebrou o pasado 21 de xaneiro unha reunión. Na mesma tratáronse, entre outros estes asuntos:


1. Próximo roteiro "LENDAS DA FALADORA" polo monte Caxado, en colaboración coa empresa Roteiros
2. Reforzo da Directiva de TERRAS coa incorporación de Toñi Girón.

Roteiro "LENDAS DA FALADORA"
Aceptando a proposta de Dolores Rubido, da empresa ortigueresa Roteiros, a nosa asociación anuncia a celebración dun roteiro polo antigo Camiño dos Arrieiros (que ía das Pontes a Bares), en concreto pola súa parte central, no alto do Monte cxado, e que terá as seguintes características:
- Data: 23 de febreiro, sábado
- Recorrido: 5 km, accesible a calquer persoa, saíndo do alto da Serra da Faladora, e volvendo ao mesmo sitio
- Duración prevista: de 12.00 h a 13.30
- Guía: Dolores Rubido
- Temas a tratar: Xeografía, camiños milenarios, xeoloxía, megalitismo e lendas,
O roteiro finalizará cunha comida en Casa Urbano, nas Grañas do Sor (de 14.00 a 16.00 h)
Inscrición (inclúe comida) no teléfono: 678 910 082
-  Socios/as --> 15 euros
- Non socios/as --> 18 euros

Reforzo da Directiva de TERRAS
Á vista do alto número de actividades que ven desenvolvendo a asociación, considerou oportuno ampliar a Xunta Directiva; dacordo co artigo 12.5 dos Estatutos, invitouse a Toñi Girón, socia de número, a integrarse na mesma, o que aceptou; esta integración será sometida a ratificación na próxima Asemblea Xeral.

Toñi Girón é docente no IES de Ortigueira, e persoa ligada ao mundo cultural desde hai tempo, con habilidades no campo editorial e probadas capacidades organizativas. Como primeira tarefa está afrontando co resto da Directiva a posta en marcha dunha programación das actividades de Terras do Ortegal para 2019, ano no que a asociación cumpre 5 anos de existencia, e que será especialmente intensa.

Desde modo a Directiva queda conformada da seguinte maneira:
Presidente: Xosé Mª Torres Bouza
Vicepresidente e Tesoureiro: José Manuel Bouzamayor Riola
Secretario: Francisco Calvin Fondevila
Vogal1º: Vanesa Trevin Pita
Vogal 2º: Rafael Rodríguez Teijeiro
Vogal 3º: Francisco Javier Martínez Prieto
Vogal 4ª: Toñi Girón Martínez






mércores, 16 de xaneiro de 2019

Exposición de pintura en Cedeira: Estilos II


Diego P. Dopico, María Xosé Rodrígez (concelleira
de Cultura de Cedeira) e Vicente Rodríguez
.



Tres de xaneiro, anoitecía en Cedeira, ía un frío glacial que animaba a xuntarse para respirar a calor humana que desprendían as persoas que agardaban impacientes a apertura da exposición de dous artistas ortigueireses, Vicente Rodríguez e Diego Pérez Dopico, que tiña lugar no Palacete municipal, un fermoso edificio do século XIX rehabilitado polo concello de Cedeira.

Cando a trompeta de Cristopher, cal heraldo anunciador do evento, interpretou as queridas notas do noso Himno Galego e os presentes estalaron en aplausos, entramos expectantes no Palacete para admirar o traballo dos dous amigos pintores que no seu día fundaron Galioart para dar a coñecer o traballo de moita xente involucrada no mundo artístico.
Nunha primeira ollada aos cadros de Vicente percibimos a minuciosidade do seu pincel, a figura engaiolante da nena sempre presente, as paisaxes realistas coas cores apropiadas, en definitiva, unha obra con personalidade propia e selo inconfundible do pintor de Cuíña.
A obra de Diego, que na actualidade firma os seus cadros co pseudónimo de J. Peak, é máis dispersa en matices, abrangue paisaxes coñecidas que non só pinta coa man, senón que emprega toda unha estratexia da paleta na súa cabeza para chegar ao celme do espectador, as alegorías enchen os lenzos e destilan a inquedanza dun mozo con espírito creador.
Os pintores agradeceron o recoñecemento e boa acollida por parte do concello de Cedeira e da concellería de Cultura, polas facilidades amosadas e bo trato recibido. Agradeceron tamén a presenza dos amigos e veciños que quixeron compartir con eles una noite máxica.
Os artistas co pintor Sergey Sozonov
e o fotógrafo José Manuel Giz
A exposición poderá verse no Palacete de Cedeira durante o mes de xaneiro. Merece a pena pasar por alí e disfrutar dos cadros ollando os vieiros que utilizan os artistas para achegarnos a un mundo diferente: Ás veces idílico, ás veces perturbador... Dous estilos. Parabéns!.

-------------------

Texto: Luli Dopico
Fotos: Álvaro F. Polo