 |
| David Fojo Salgueiro en su imprenta |
David Fojo Salgueiro, nacido o 7.06.1917, é o primoxénito do xoven matrimonio formado por Jesús Fojo Díaz (1896-1969) e Carmen Salgueiro Salgueiro (1900-1968), ambos naturais de San Adrián de Veiga. Os seus avós paternos eran David Fojo Díaz, dono da imprenta e fundador de La Voz de Ortigueira, e Serafina Díaz Lage, que serían o seus padriños de bautismo (os avós maternos xa faleceran). Un dos bisavós paternos era José Fojo Fernández.
O fogar ten 4 retoños máis: Jesús (militar de Aviación, héroi de guerra na Segunda Guerra Mundial no frente ruso, formando parte da División Azul e despois da Lexión Azul; alí recibirá unha Cruz de Ferro do Exército alemán), Leonisa, Manuel e Vicente.
 |
| Primeiro exemplar de La Voz de Ortigueira. Ano 1916. |
É certamente abondoso o recoñecemento que se ten feito de David Fojo Salgueiro como empresario, editor e como xornalista -o último, o libro sobre o "Impacto da prensa local na configuración do tecido social e político. O caso de La Voz de Ortigueira”, editado en 2017 pola deputación da Coruña- pero pouco se ten escrito sobre o seu recorrido académico na universidade, estudiando Dereito durante dous cursos, un recorrido truncado pola guerra civil.
Estudiante na facultade de Dereito de Santiago
Segundo o seu expediente académico do Arquivo Histórico da universidade de Santiago (Legaxo 437, nº 8), David fai o bacharelato no instituto da Coruña, onde o finaliza no curso 33-34, se ben o título correspondente levaría a data do 21 de maio de 1935, emitido pola universidade do distrito, a de Santiago, como era habitual na época.
 |
Cabeceira do expediente académico do alumno
da facultade de Dereito David Fojo Salgueiro. AHS |
En setembro de 1934 inicia as clases na facultade de Dereito compostelán, instalada no primeiro andar do edificio central da Universidade (de feito a praza que ten diante leva precisamente por nome "praza da Universidade”), un edificio do século XVII de estilo neoclásico, de imponentes columnas, hoxe sede da facultade de Xeografía e Historia. Alí tiñan asimesmo a súa sede o Rectorado, as oficinas da universidade, a facultade de Filosofía e Letras, e a de Ciencias; Farmacia e Medicina eran as únicas que tiñan edificios propios aparte.
 |
Expediente académico do alumno da facultade
de Dereito David Fojo Salgueiro. AHS |
David acomete alí dous cursos académicos, o 34-35 e o 35-36, afrontando no primeiro ano as asignaturas de Dereito Romano, Historia Xeral do Dereito e Economía Política; no segundo ano, ademáis de aprobar con resolución as dúas asignaturas que lle quedaran pendentes do ano anterior, completa sen problemas en xuño as tres que compoñen o segundo curso: Dereito Civil, Dereito Canónico e Dereito Político. Voltaría a Ortigueira co curso limpo e disposto a continuar en setembro coa súa carreira de Dereito. Pero apenas un mes despois de rematar o curso, o 18 de xullo estalla a rebelión militar; as universidades cérranse, entre outras cousas porque a maioría dos seus alumnos varóns deben incorporarse a filas.
Carreira militar
Por motivos que veñen relatados no libro do historiador cedeirés Xosé Manuel Suárez "O Alzamento do 36 no norte da provincia da Coruña”, David e o seu irmán Jesús deciden incorporarse a filas como voluntarios; a súa primeira acción de guerra ten lugar en Cedeira, cando o 26 de xullo, domingo, van a someter á vila ortegana onde se formara un Comité de Resistencia sontra a sublevación militar:
"David Fojo é rápidamente ilustrado de como disparar un fusil e xunto con vinte voluntarios falanxistas máis, dirixidos por un garda civil de Ortigueira chamado Félix de Benito [véxase nota ao final]. Cando o vehículo chega a Cedeira, a tropa de Ferrol xa está tirando pasada a ponte sobre o río Condomiñas”
A súa carreira militar é algo coñecida: accede directamente, como universitario ao grao de Alférez Provisional (que tiña como requisito ter 18 anos cumpridos e ter rematado o bacharelato), seguramente tras pasar un breve tempo nalgunha das academias que a tal efecto se estableceron en varios lugares de España, o máis seguro é que fose na Coruña, onde coincidiron os dous irmáns Fojo co santiagués Xerardo Fernandez Albor. Daquí derivaría unha longa amizade entre David e o que sería Presidente da Xunta de Galicia que estaba baseada non en afinidades políticas -que tamén- senón en experiencias de xuventude.
David máis tarde ascendería a Tenente Provisional, facendo unha carreira no Exército de máis de 11 anos; o seu periplo militar que o conduciría por diversos lugares de España e Marrocos, remata cando regresa a Ortigueira; aqui casa coa ortigueiresa María Bouza Cabarcos o 12 de novembro de 1947, en cerimonia oficiada por D. Jesús Márquez Cortiñas, á sazón ecónomo da parroquia de Santa Marta; Maruja, cos seus pais xa falecidos, elixiría como madriña da cerimonia á sua prima Purita Bouza Fernández.
A súa condición de ex-militar sempre a tivo a gala, e seguro que tivo grande satisfacción -se ben non sabemos se David tivo algo que ver- cando ao novo colexio de E.X.B de Ortigueira, inaugurado en 1973 se lle impuxo o nome de "Alférez Provisional” (hasta 2004, en que cambiaría polo de "José María Lage”, en honra dun mestre ortigueirés de principios de século) e que un pequeno monumento metálico, hoxe eliminado, presidira a rotonda que hai delante do antiguo Escolar.
Reflexión final
Porque decide matricularse en Dereito? Non o sabemos, pero algo podemos aventurar; por un lado a xa longa tradición na súa vila natal; por outro, o feito de ser fillo dun empresario, para quen ter coñecementos legais sempre sería de utilidade
Non sabemos que destino tería David como futuro avogado, nin tampouco a aplicación que fixo dos coñecementos adquiridos na facultade. Si podemos, con todo, aventurar, que o paso pola universidade lle proporcionaría unha sólida formación humanística, que el completaría despois, e que se notaría despois nos centos, tal vez miles, de artigos que publicaría no seu propio semanario, e no labor de apoio a escritores que editaron libros na sua imprenta e ao mecenado que realizou editando separatas gratuitas a non poucos colaboradores do semanario.
----
Nota.: Félix de Benito García. Madrileño, formárase na escola da Guardia Civil de Valdemoro, sendo destinado a Ortigueira. No verán do 36 chegaría a visitalo a súa irmá Rosario, funcionaria da Dirección Xeral de Seguridade, co seu fillo Justo de Benito, o que sería despois xuiz, onde os colleu a Guerra Civil. Segundo diversas lembranzas familiares, Félix de Benito contribuiu á salvación de varias persoas de índole republicana ou esquerdista na zona, acusación realmente grave naqueles momentos
-------------------------
Texto: Xosé María Torres
