venres, 19 de xuño de 2015

La Voz de Ortigueira cumpre 99 anos







La Voz de Ortigueira, a popular "berza", ven de cumprir o pasado 4 de xuño, 99 anos desde a súa aparición no xa lonxano ano 1916, 

Eran aqueles tempos de esplendor -e de emigración americana- en Ortigueira e coas fábricas de Cariño traballando sen descanso para os exércitos europeos inmersos na chamada "Gran Guerra".
Naquel tempo contaba Ortigueira cun taller de imprenta que xa levaba máis de 20 anos de funcionamento, e nese momento propiedade do empresario Jesús Fojo Díaz.
Xa saíran varias publicacións daquel taller, pero en 1916 decidiu sacar o seu propio periódico semanal, que titulou "La Voz de Ortigueira".
En 1965 colleu o relevo como director o seu fillo, David Fojo -a quen vemos na imaxe- aínda que xa levaba tempo traballando no semanario e posiblemente sendo o director na sombra, dada a idade avanzada do seu pai.



En 1995 collería o relevo como directora  María del Carmen Fojo Bouza, filla de David, nun ciclo que este ano -pasiño a pasiño- cumpre 20 anos.
Como citaba ao principio, neste 99 aniversario hai que mirar para o futuro,non para o pasado, e pensar no que pode dar a Ortigueira e a sua comarca un medio semanal impreso. Hai quen o considerará un medio obsoleto, impropio dos tempos modernos, outros simplemente o desprezarán por razóns diferentes, pero hai moita xente que considera que pode ter algún valor neste mundo dixital de principios do século XXI, se é quen de cumprir o obxectivo principal dun periódico: servir de información e de comunicación para os seus lectores.
Queda un ano para chegar ao Centenario. Sería bó que aquelas persoas dispostas, con ideas e capacidade, se puxeran á obra para organizar un evento que de lustre a toda a historia que ten detrás La Voz de Ortigueira e que ao tempo ilumine o camiño para o futuro que -agardamos- terá a popular "berza".


mércores, 27 de maio de 2015

Presentación de TERRAS DO ORTEGAL no Ateneo de Ferrol




O pasado mércores, 20 de maio, realizouse no Ateneo de Ferrol unha mesa redonda de presentación de varias revistas locais; entre elas, Columba, editada pola asociación de igual nome de Covas, unha parroquia ferrolá, Hume, editada pola asociación que leva igual nome, de As Pontes de García Rodríguez, e a nosa revista, Terras do Ortegal.

A xornada de encontro destas revistas, todas de formato libro e frecuencia anual, foi proposta polo director do Ateneo, Eliseo Fernández, como continuación da xornada que tivera lugar en marzo, na que se presentaron outras revistas culturais: Murguía, de ámbito galego, Cátedra, de Pontedeume, e a Revista de Neda.
No acto en sí, como pode verse na fotografía que acompañamos, estiveron presentes -dedereita a esquerda- José López Hermida, de Columba, Antonio Castro, de Hume, Eliseo Fernández, e Xosé María Torres, de Terras do Ortegal, se ben estaba tamén presente Manel Bouzamaior, vicepresidente da nosa asociación.
Ademáis de presentar as respectivas revistas, de como xurdiron, os temas que tratan (en xeral do ámbito sociocultural-histórico, pero sempre nun sentido amplo), e a regularidade da sua aparicion, o acto serviu de intercambio sobre as respectivas experiencias.
Columba, a máis veterana, leva xa 15 anos, Hume, leva xa 7 números e Terras doOrtegal vai sacar proximamente o seu número 2.

Para rematar esta entrada, dicir que o número 2 de Teras do Ortegal está actualmente en preparación, agardando que se poda presentar a primeiros do mes de xullo. O exemplar deste ano conta cun bon feixe de artigos que agardamos sexan de interese para os hbaitantes da comarca, pero salientamos que o tema central da revista, con 5-6 artigos específicos, estará adicado ao Concello de Cariño, que cumprirá proximamente 27 anos de existencia.


luns, 11 de maio de 2015

TOMA DE POSESIÓN DE CARLOS BREIXO, NOVO CRONISTA OFICIAL DE ORTIGUEIRA

por Manel Bouzamayor 

Desde o día 4 de abril temos novo cronista oficial no concello de Ortigueira. O acto de investidura supuraba emoción por todos os recunchos.

As primeiras palabras foron postas en boca do Alcalde, Rafael Girón, que non dubidou en expoñer as razóns que decidiron que o homenaxeado, por unanimidade no Pleno, fora elixido para ocupar o posto que levaba baleiro case que un cuarto de século.

Por riba  de todas elas subliñou o seu apoio desinteresado, ó longo destes anos, sempre que os seus coñecementos eran requeridos en eventos onde a nosa historia tiña un papel principal e, por suposto, a necesidade de revitalizar e poñer ó día  a crónica local.
O profesor Vicente Peña, amigo dende a infancia, en San Claudio, do home que ven a ocupar este posto honorífico, fixo un percorrido pola vida do mesmo dende a súa infancia, cando os xogos dos nenos pasan por ser a mellor aprendizaxe. Era doado albiscar como as palabras, con sincero sentimento, de Vicente, eran quen de poñer pinceladas de emoción na faciana do noso novo cronista; acenos cheos de sinceridade e produto de anos adicados a unha afección agochada: a historia da nosa comarca do Ortegal.
Chegoulle a quenda á persoa que viña sendo o epicentro da xuntanza: Carlos Breixo. Despois de rememorar os anos duros da emigración dos seu pais en Francia e os anos adicados tanto ós estudios primarios  coma os da formación profesional, os acenos máis alegres, e tamén máis sentidos, ían amosando cando contaba as súas relacións con Federico Maciñeira Teijeiro e Rafael Usero; recordou coma os cartafols do primeiro e as primeiras visitas ós diferentes arquivos da man do segundo conseguiron agromar a súa verdadeira afección que non dubidou en desenrolala ó través da asociación cultural Arrós; a cal, sen dúbida, foi a que fixo que o seu nome comezase a dar os primeiros pasos para ficar gravado na memoria da nosa historia.
 Quixo deixar unhas palabras para Alfonso X, pois foi o rei que dotou á nosa vila da carta foral ou “Foro de Benavente” e cuxo pasamento aconteceu, cousas de trasnos, un 4 de abril de fai 731 anos. Por suposto, adicou unhas palabras ós seus antecesores no cargo: Federico Maciñeira, Julio Dávila e Laureano Alvarez. A meticulosidade de Maciñeira e Dávila nos seus traballos e no estudio das fontes que utilizaron, así como o amor á terra e a coidada literatura de Laureano Alvarez fan deles, aínda hoxe, un lugar de culto para os estudosos da nosa terra.
Teño que engadir unha virtude máis do noso flamante cronista que fun quen de percibir en todos os faladoiros, xuntanzas ou charlas nas que tiven a oportunidade de participar. Estou  a falar da capacidade que ten para transmitir o que está a contar, de facernos partícipes dos seus estudios e investigacións, pois as emocións que libera con cada palabra levan o contaxio consigo; é, en definitiva, un contador de historias. Tamén o recalcou na súa intervención cando quixo dar a mellor definición dun cronista da historia: acudindo ó dicionario  pódese ler que a historia non é máis que a narración verídica de feitos ocorridos no pasado…
Noraboa ó novo cronista, pois xa temos, sen dúbida, unha inestimable pluma que deixará a historia da nosa comarca gravada en letras de ouro, así como un bo comezo para conservar o noso patrimonio doutro xeito; e parabéns ó concello por escoller, tamén sen dúbida, á persoa máis indicada para levar a cabo o que ten encomendado este posto.                                                                                                               

Artigo publicado no semanario La Voz de Ortigueira o pasado 10 de abril de 2015)

martes, 5 de maio de 2015

Presentación de Terras do Ortegal no Ateneo de Ferrol



O próximo dia 20 de maio, mércores, ás 7.30 da tarde, presentaremos a nosa revista, Terras do Ortegal, co seu número 1, no Ateneo de Ferrol, que nos trasladou a sua invitación hai xa varias semanas.

A presentación está enmarcada nunha mesa de presentación de revistas locais xunto coa revista Hume, de As Pontes, e a revista Columba, de Covas (Ferrol). Trátase da continuación doutra xornada desenvolvida no mes de marzo na que se presentaron outras revistas do ámbito histórico cultural da bisbarra, como a revista Cátedra (Pontedeume) e a Revista de Neda, así como a revista Murguía, de ámbito galego
faremos a presentación do número 1, de 2014, aínda vixente mentras seguimos preparando o número 2, que sairá nuns poucos meses).
Agardamos que os ferrolanos e a xente da nosa comarca (Cariño, Cedeira, Cerdido, Ortigueira e Mañón) que residan en Ferrol poidan asistir á presentación.

martes, 21 de abril de 2015

Un título merecido. Carlos Breixo, Cronista Oficial de Ortigueira


Por Xosé Mª Torres

O pasado 11 de marzo o pleno da corporación municipal de Ortigueira aprobaba por unanimidade a proposta do Alcalde, Rafael Girón, de nomear Cronista Oficial a Carlos Breixo, veciño da parroquia ortigueiresa de San Claudio, e investigador e historiador de longo recorrido.

Un título, unha distinción merecida; sen negunha dúbida! Vaia por diante o meu aplauso.
Pode sorprender que a designación sexa feita cando o mandato da corporación municipal está a punto de rematar; con todo, trátase dunha proposta solemne que pon un broche de ouro aos últimos avatares culturais desenvoltos en Ortigueira.
Así, no ámbito público contamos con iniciativas como Ortigueira Literaria Dixital (xa na sua cuarta edición con este ano 2015 adicado a Narciso Luaces), o traballo continuado da fundación Ortegalia e da renovada Biblioteca-Arquivo municipal –orgullos para o noso municipio- que se completan con  iniciativas privadas xa coñecidas do ámbito musical, artístico e cultural tanto nas parroquias como na capitalidade municipal -que non vou citar para ser a lista moi ampla- e reforzadas no pasado ano coa aparición da asociación Galioart e da asociación editora da revista Terras do Ortegal.
O nomeamento, o título, é una honra para quen o recibe, pero tamén é certo que o prestixio da persoa elexida é unha luz que ilumina é entidade que fai a proposta; realizada por certo, nun pleno ordinario da corporación, celebrado a unha hora matinal que non permitiu a asistencia de persoas interesadas. Por iso, con bon criterio, a presentación do novo Cronista farase nun acto público, que terá lugar o próximo sábado, 4 de abril, ás 12 da mañá, no teatro de Beneficencia, cunha laudatio a cargo do profesor Vicente Peña Saavedra. Un sábado, por certo, que no calendario relixioso é calificado de “sábado de gloria”, unha fermosa e moi acaída coincidencia!
Que é un Cronista Oficial?
É un cargo honorífico, desempeñado a título gratuito e con carácter vitalicio. Soe requerirse que a persoa elexida teña, entre outros méritos: formación académica,  coñecemento da historia e cultura xeral e da zona, capacidade divulgativa, independencia, prestixio, adicación plena e paixón polo seu labor; todas elas  forman parte –ou están en vías de estalo- da traxectoria vital de Carlos Breixo, dito sea para tranquilidade de puristas e silenzo de aflixidos, que de todo hai na viña do Señor.
Non é o momento de enumerar os méritos, traballos, publicacións e investigacións emprendidas polo xa novo Cronista Oficial, pero si de indicar que en nada desmerece aos ilustres orteganos que foron  antecesores no cargo, como Federico Maciñeira, Julio Dávila ou Laureano Álvarez.
É un cargo frecuente? Vai por zonas: en Galicia as grandes ciudades contan case todas con esta figura, e tamén son moitas as vilas grandes ou de tamaño medio que inclúen no seu escalafón a este cargo. Na nosa contorna Viveiro ten como Cronista Oficial a Carlos Nuevo Cal, e Cedeira a Rafael Usero, mentras que Cariño, Cerdido e Mañón carecen desta figura, se ben neste último concello hai una proposta enriba da mesa.
Que competencias ten? Desde o noso punto de vista, non debería ser un cargo valeiro, feito a título de inventario. Debe ter un rango no protocolo municipal, acceso preferente aos medios do municipio, a obriga de ser consultado ante propostas no seu ámbito,  e dereito a lucir a medalla ou símbolo que o identifique como tal.
Pero tamén debe comportar obrigas para o concello, como dotar dun pequeno fondo anual a disposición do cronista para traballos e investigacións, poder asistir a congresos, representar a Ortigueira ante institucións, e incluso contar cun despacho propio  onde traballar e consultar fondos municipais e recibir a quen desexe.
Pola parte do Cronista, tamén debe existir a obriga de estar ao servizo do concello e da comunidade, con especial atención ao mundo educativo ortegano, un precepto  que sabemos innecesario dada a profesión de docente e a calidade humana que ten o xa novo Cronista.
Finalizamos reiterando o aplauso ao Concello pola iniciativa e dando os máis expresivos parabéns a Carlos Breixo. Tamén é o momento de lembrar que o traballo calado de sábados e domingos, de viaxes  a bibliotecas e arquivos, a participacións en charlas e actos culturais impide moitas horas de convivencia familiar, polo que tamén é o momento de agradecer á sua familia, en especial á súa muller e os dous fillos, pola comprensión e apoio durante anos ao labor do noso ilustre amigo.

(Artigo publicado no semanario La Voz de Ortigueira o pasado 3 de abril de 2015. Os parágrafos en cursiva non foron publicados por razóns de espazo)

sábado, 4 de abril de 2015

Acto de nomeamento do Novo Cronista Oficial




Hoxe sábado, 4 de abril foi en Ortigueira un día para a historia.
O historiador Carlos Breixo recibiu o título de Cronista Oficial de Ortigueira, un posto que tuvo como ilustres antecesores a Federico Maciñeira, Julio Maciñeira e Laureano Álvarez.

O Teatro de Beneficencia acolleu o acto, no que interviron o alcalde, Rafael Girón, o profesor Vicente Peña, e o xa Novo Cronista Oficial, Carlos Breixo.
O Alcalde dixo unas breves palabras, relatando a orixe da proposta, que contou coa participación da concelleira de Cultura, Mari Cruz Sabio, ausente do acto por razóns familiares. A continuación o profesor Vicente Peña, amigo, paisano e compañeiro de escola en San Claudio, fixo a laudatio do novo cronista; a súa intervención foi longa, dictada con mestría na arte da retórica e da oratoria, e tamén con sentimento, o que provocou momentos emotivos no persoa de Carlos Breixo.

Peña fixo un percorrido pola  traxectoria persoal e de estudos d Breixo, suxerindo novos desafíos académicos para o futuro.
A intervención de Carlos Breixo, preparada e por escrito como as dúas anteriores, tivo que ser modificada para agradecer a presenza de persoalidades, entre outras, como os Cronistas de Viveiro e Cedeira Carlos Nuevo Cal e Rafael Usero, da alcaldesa de Cerdido (onde estaban os alcaldes de Mañón, Cerdido, Cedeira e Cariño?), o xefe territorial de Educación, e compañeiros do instituto de Cedeira, e amigos de toda a contorna, como os da revista Hume de As Pontes.
A continuación tivo lugar  a imposición polo alcalde da Medalla identifícate ao Cronista, a quen lle foi entregada asimesmo un cadro coa acta do nomeamento polo Pleno da corporación. Rematou o emotivo acto coa intervención dun reducido grupo musical de música folk (un gaiteiro e dúas percusionistas) que tocaron dúas piezas entre os aplausos xenerosos do público asistente.

xoves, 26 de marzo de 2015

O acto de entrega do título de Cronista Oficial de Ortigueira será o 4 de abril



Foto Xosé Cheda




O Teatro de Beneficencia ortegano acollerá o próximo 4 de abril o acto público de entrega do título de Cronista Oficial de Ortigueira ao investigador e historiador Xosé Carlos Breixo Rodríguez.


A proposta de novo Cronista Oficial foi aprobada por unanimidade da corporación en pleno o pasado 11 de marzo, a proposta do Alcalde, Rafael Girón.
Carlos Breixo, natural e veciño da parroquia de San Claudio, sucede así a ilustres ortigueireses como Federico Maciñeira, Julio Dávila ou Laureano Álvarez.
A laudatio do novo Cronista Oficial será efectuada polo profesor Vicente Peña Saavedra, tamén natural de San Claudio.
Agardamos que o acto conte coa solemnidade e asistencia que merece, e que o Concello manifeste un compromiso claro de dotar a esta figura, honorífica, gratuita e vitalicia, de recursos para poder levar a cabo o seu traballo de modo digno e eficaz.